Dwie rolety mają w katalogu otwartość 3%, więc na pierwszy rzut oka powinny działać podobnie. W praktyce jedna może wyraźnie ograniczać nagrzewanie salonu, a druga przede wszystkim przyciemniać wnętrze. Różnica nie wynika z marketingowych niuansów. Wynika z fizyki.
Openness factor, czyli OF 3%, nie mówi, ile ciepła zatrzyma roleta. Informuje przede wszystkim, jaka część powierzchni tkaniny pozostaje geometrycznie otwarta. O zachowaniu osłony na nasłonecznionym oknie decydują dodatkowo odbicie, przepuszczanie i pochłanianie promieniowania, kolor, konstrukcja tkaniny, strona zwrócona do słońca, rodzaj szyby oraz to, czy screen znajduje się po stronie zewnętrznej, czy wewnętrznej.
Dlatego kupując screen do mocno nasłonecznionego salonu, nie zaczynałbym od pytania: „1%, 3% czy 5%?”. Najpierw sprawdziłbym Rs, Ts, As i gtot konkretnej tkaniny w konkretnym układzie z szybą. Dopiero później dobierał otwartość pod widoczność na zewnątrz, ilość światła i ochronę przed olśnieniem.
Otwartość 3% mówi o prześwicie, a nie o ochronie przed nagrzewaniem
Parametr OF 3% oznacza w uproszczeniu, że około 3% powierzchni struktury tkaniny stanowią otwarte przestrzenie wynikające ze splotu. Parametr jest bardzo przydatny, ale odpowiada na inne pytanie niż to, które najczęściej zadaje właściciel nagrzewającego się salonu.
Otwartość wpływa przede wszystkim na:
- widoczność przez roletę,
- stopień odcięcia bezpośredniego słońca,
- ograniczenie olśnienia na telewizorze i monitorach,
- poczucie kontaktu z otoczeniem,
- częściowo na prywatność w dzień,
- ilość wpadającego światła.
Nie określa jednak samodzielnie ilości energii słonecznej, która po przejściu przez cały zestaw screen + szyba znajdzie się w pomieszczeniu.
To dlatego dwa screeny 3% nie muszą być termicznie równoważne.
W kartach technicznych warto szukać czterech parametrów:
Ts – transmitancja słoneczna
Pokazuje, jaka część promieniowania słonecznego przechodzi bezpośrednio przez tkaninę. Im niższa wartość, tym mniej energii przechodzi przez sam materiał.
Rs – refleksja słoneczna
Pokazuje, jaka część energii zostaje odbita. Przy ochronie przed przegrzewaniem jest to parametr szczególnie interesujący, zwłaszcza gdy ekran znajduje się od strony słońca.
As – absorpcja słoneczna
To część promieniowania pochłaniana przez materiał. Wysokie As oznacza, że tkanina sama mocno się nagrzewa.
Dla samej tkaniny zachodzi zależność zbliżona do:
Ts + Rs + As = 100%
Jest jeszcze Tv, czyli przepuszczalność światła widzialnego. Nie należy mylić jej z Ts. Tkanina może przepuszczać niewiele światła widzialnego i jednocześnie zachowywać się inaczej pod względem całkowitego bilansu energii słonecznej.
Właśnie tutaj pojawia się typowy błąd przy zakupie. Klient dostaje informację: „screen 3%, blokuje około 97% UV”. Brzmi przekonująco, ale nadal nie wiadomo, jak zachowa się salon podczas kilku godzin sierpniowego słońca.
Ochrona UV i ochrona przed przegrzewaniem to nie to samo.
Kolor i parametry Rs, Ts oraz As potrafią całkowicie zmienić działanie tej samej tkaniny
Najlepiej widać to na liczbach.
W jednej rodzinie tkanin Screen Helios 60 wszystkie analizowane warianty mają otwartość 3%, skład 83% PVC i 17% PES, grubość około 0,80 mm oraz gramaturę około 630 g/m². Konstrukcyjnie są więc bardzo zbliżone.
Porównajmy dwa skrajne kolory:
| Parametr | Screen 60 White | Screen 60 Black |
|---|---|---|
| Otwartość OF | 3% | 3% |
| Tv – światło widzialne | 11% | 3,5% |
| Rs – odbicie energii słonecznej | 66% | 3% |
| Ts – przepuszczanie energii słonecznej | 15% | 4% |
| As – pochłanianie energii | 19% | 93% |
| SHGC dla wskazanego zestawu referencyjnego | 0,23 | 0,28 |
| Ograniczenie UV | 97% | 96% |
I tu pojawia się ciekawa rzecz.
Czarny screen przepuszcza bezpośrednio mniej promieniowania: Ts wynosi 4%, podczas gdy dla białego 15%. Gdyby patrzeć tylko na ten parametr, czarny wyglądałby na oczywistego zwycięzcę.
Tyle że czarna tkanina odbija zaledwie 3% energii, a aż 93% pochłania. Biała odbija 66%, pochłaniając tylko 19%.
W efekcie dla podanego zestawu referencyjnego współczynnik SHGC wynosi 0,23 dla białej tkaniny i 0,28 dla czarnej. Niższa wartość oznacza mniejszy całkowity zysk słoneczny.
To bardzo dobry przykład pokazujący, dlaczego hasło „3% otwartości” nie wystarcza do porównania dwóch rolet.
Co więcej, różnica w blokowaniu UV jest minimalna: 97% kontra 96%. Gdyby sprzedawca podał wyłącznie informację „roleta zatrzymuje około 97% UV”, klient praktycznie nie dostałby informacji potrzebnej do oceny ochrony termicznej.
Kolor ma jeszcze drugą stronę.
Ciemne tkaniny zwykle dają lepszy widok na zewnątrz. Oko mniej zauważa ciemną siatkę, dlatego antracytowy lub czarny screen często wygląda od środka bardziej transparentnie, nawet gdy wartości Tv są niskie. Dobrze ogranicza też olśnienie.
Jasny materiał odbijający dużą część promieniowania może natomiast lepiej zachowywać się termicznie, ale:
- silniej rozświetla powierzchnię rolety,
- przy pewnych warunkach daje mniej komfortowy widok na zewnątrz,
- może powodować większe wrażenie jasnej „ściany” w oknie.
Dlatego ciekawym rozwiązaniem są tkaniny dwukolorowe lub z powierzchnią refleksyjną, w których strona skierowana na zewnątrz ma wysoki współczynnik odbicia, a strona widoczna z salonu pozostaje ciemniejsza. To pozwala częściowo pogodzić ochronę termiczną z komfortem patrzenia przez screen.
Przy wyborze trzeba jednak sprawdzić kierunek montażu. W niektórych tkaninach strona A i strona B nie są termicznie równoważne. Odwrócenie materiału może zmienić refleksję i absorpcję.
Montaż przed szybą czy za szybą? To potrafi być ważniejsze niż sama otwartość
Jeżeli głównym problemem jest przegrzewanie salonu, screen zewnętrzny ma zasadniczą przewagę: przechwytuje promieniowanie zanim dotrze ono do szyby i wnętrza.
Screen wewnętrzny działa później. Promieniowanie najpierw przechodzi przez przeszklenie, a następnie trafia na materiał. Jeśli ciemna tkanina ma wysoką absorpcję, nagrzewa się już po stronie pomieszczenia i część tej energii oddaje do wnętrza przez promieniowanie i konwekcję.
Liczby dobrze pokazują skalę problemu.
Dla tkaniny Mermet M-Screen 8503 przy zastosowaniu jako osłona wewnętrzna jasny wariant White Linen osiąga refleksję słoneczną Rs = 60%. Dla przeszklenia referencyjnego C o współczynniku słonecznym szyby g = 0,59 producent podaje gtot = 0,34.
Dla ciemnego Charcoal refleksja wynosi zaledwie 5%, a gtot w tym samym układzie rośnie do 0,56.
To ogromna różnica jak na dwa warianty należące do tej samej grupy zastosowań.
Przy szybie referencyjnej D o niższym współczynniku g = 0,32 sytuacja wygląda lepiej w obu przypadkach: gtot wynosi odpowiednio około 0,17 i 0,31. Jednocześnie świetnie pokazuje to jeszcze jedną rzecz: nie istnieje jedno uniwersalne gtot rolety.
gtot dotyczy zestawu:
szyba + osłona przeciwsłoneczna + sposób montażu
Dlatego wynik podany dla jednej szyby nie powinien być bezpośrednio przenoszony na inne przeszklenie.
Aktualna norma PN-EN 14501+A1:2025-06 klasyfikuje ograniczanie zysków słonecznych na podstawie gtot następująco:
- klasa 0: gtot ≥ 0,50,
- klasa 1: 0,35 ≤ gtot < 0,50,
- klasa 2: 0,15 ≤ gtot < 0,35,
- klasa 3: 0,10 ≤ gtot < 0,15,
- klasa 4: gtot < 0,10.
Im niżej, tym lepiej.
Nie wolno jednak porównywać dwóch liczb gtot bez sprawdzenia, dla jakiego oszklenia i konfiguracji zostały wyliczone. gtot = 0,20 dla jednej szyby nie jest automatycznie lepszym wynikiem od 0,25 podanego dla zupełnie innego przeszklenia.
Przy zakupie rolet do salonu kolejność decyzji powinna wyglądać tak:
- Ustal miejsce montażu.
Jeżeli priorytetem jest ograniczenie letniego przegrzewania, w pierwszej kolejności rozpatruj screen zewnętrzny. Wewnętrzny ma sens, gdy montaż na elewacji jest niemożliwy albo ważniejsza jest regulacja światła i olśnienia. - Sprawdź dokładne oznaczenie tkaniny, nie samo „screen 3%”.
Potrzebny jest producent, kolekcja i kod koloru. Dwa kolory tej samej kolekcji mogą mieć zupełnie inne Rs i As. - Poproś o Rs, Ts i As.
Brak tych parametrów utrudnia uczciwe porównanie właściwości termicznych. - Najwyższy priorytet ma gtot dla właściwego zestawu z szybą.
Jeżeli producent lub dostawca potrafi policzyć wynik dla zastosowanego przeszklenia, ten parametr mówi więcej niż sama gramatura, kolor czy otwartość. - Tv i OF dobieraj później do komfortu użytkowania.
W salonie 3% jest często rozsądnym kompromisem między widokiem a ochroną przed bezpośrednim słońcem. Przy mocnym olśnieniu, pracy przy monitorze albo ekspozycji zachodniej można rozpatrywać 1%. Przy dużym znaczeniu widoku na ogród 5% może być przyjemniejsze, ale wymaga ponownego sprawdzenia parametrów termicznych. - Sprawdź stronę tkaniny skierowaną na zewnątrz.
Dotyczy to szczególnie materiałów dwukolorowych, metalizowanych i refleksyjnych. - Screen zewnętrzny powinien być opuszczony zanim salon się nagrzeje.
Rozwijanie go dopiero wtedy, gdy szyba, podłoga i meble zdążyły przez kilka godzin pochłaniać energię, jest spóźnioną reakcją. Przy automatyce praktyczniejsze jest sterowanie od nasłonecznienia niż ręczne opuszczanie rolety po wzroście temperatury w pokoju.
Jest też niedogodność, o której katalogi mówią rzadziej. Mocno refleksyjny, jasny screen nie zawsze daje najlepszy komfort wizualny, a bardzo ciemny materiał, który świetnie wygląda od środka, nie musi być najlepszą powierzchnią termiczną po wewnętrznej stronie szyby.
Nie ma więc jednego „najlepszego koloru”. Jest właściwa konfiguracja dla konkretnego montażu.
Jeżeli trzeba wybrać między dwiema ofertami 3%, zacznij od jednej rzeczy: poproś o tabelę Rs/Ts/As oraz gtot dla konkretnego kodu tkaniny. Jeżeli jedna oferta podaje te wartości, a druga ogranicza się do „3% otwartości i 97% ochrony UV”, nie są to jeszcze oferty, które można uczciwie porównać.
FAQ – rolety screen 3% i ochrona przed nagrzewaniem
Czy screen 1% zawsze chroni przed nagrzewaniem lepiej niż screen 3%?
Nie. Mniejsza otwartość ogranicza bezpośredni prześwit i zwykle pomaga w walce z olśnieniem, ale o całkowitym zysku cieplnym decydują również Rs, Ts, As, kolor, szyba i miejsce montażu. Do oceny termicznej porównuj przede wszystkim gtot w tej samej konfiguracji.
Czy czarny screen jest gorszy od białego?
Nie w każdym zastosowaniu. Czarny materiał zwykle dobrze ogranicza olśnienie i daje bardzo dobry widok na zewnątrz, ale często silnie pochłania energię słoneczną. Jest to szczególnie istotne przy screenach wewnętrznych. Na zewnątrz pochłonięte ciepło pozostaje w dużej mierze poza pomieszczeniem, dlatego sytuacja jest korzystniejsza.
Czy „97% ochrony UV” oznacza, że do salonu trafia o 97% mniej ciepła?
Nie. Ograniczenie UV opisuje tylko część widma promieniowania. Nie jest równoznaczne z zatrzymaniem 97% całkowitej energii słonecznej. Do oceny przegrzewania służą parametry energetyczne, przede wszystkim gtot oraz Rs, Ts i As.
Co oznacza gtot = 0,23?
W określonym układzie szyby i osłony oznacza całkowitą przepuszczalność energii słonecznej na poziomie około 23%. Nie wolno jednak przenosić tej wartości na dowolne okno. Wynik trzeba zawsze czytać razem z informacją o zastosowanej szybie i sposobie montażu osłony.
Jaki parametr mam sprawdzić jako pierwszy przy dwóch screenach 3%?
Najpierw gtot dla porównywalnego przeszklenia i montażu. Jeśli go nie ma, sprawdź Rs, Ts i As. Dopiero później porównuj Tv, kolor i widoczność przez tkaninę. Sam napis „OF 3%” nie rozstrzyga, która roleta skuteczniej ograniczy nagrzewanie salonu.
Czy warto kupić screen zewnętrzny, jeśli mam już szybę przeciwsłoneczną?
Takie połączenie może dalej ograniczyć zyski słoneczne, ale efekt trzeba oceniać dla konkretnego zestawu. Szyba o niskim współczynniku g już ogranicza dopływ energii, więc procentowa poprawa po dodaniu rolety może wyglądać inaczej niż przy zwykłym pakiecie szybowym. Nie kupuj osłony na podstawie gtot policzonego dla innej szyby.
Co dokładnie wysłać sprzedawcy przed zamówieniem?
Podaj symbol pakietu szybowego lub jego współczynnik g, wymiary przeszklenia i informację, czy roleta będzie zamontowana na zewnątrz czy wewnątrz. Poproś następnie o kod tkaniny, OF, Rs, Ts, As, Tv, stronę montażową materiału oraz gtot dla możliwie zbliżonego zestawu szybowego. To jest właściwy punkt wyjścia do decyzji, a nie sam procent otwartości.
